Ziekteverzuim door werkstress stijgt, en leidinggevenden zien stresssignalen later dan ze denken. Lees hoe je ze wél op tijd herkent — bij jezelf en je team.

Ziekteverzuim door werkstress en burn-out neemt weer toe, en uit nieuw onderzoek blijkt dat leidinggevenden de eerste stresssignalen vaak later opmerken dan zijzelf denken. Dat is een gevaarlijke combinatie: hoe later je stress herkent, hoe groter de kans dat het uitgroeit tot langdurig verzuim. In dit artikel lees je wat de cijfers laten zien, waarom die signalen zo vaak worden gemist, en vooral: hoe je ze wél op tijd herkent, bij jezelf én bij je team.

Ziekteverzuim door werkstress blijft stijgen

Uit de nieuwste CBS-cijfers blijkt dat het verzuimpercentage in Nederland in het tweede kwartaal van 2026 opliep naar 5,4%, tegenover 5,2% een jaar eerder. Het aandeel daarvan dat wordt veroorzaakt door psychische klachten, overspannenheid en burn-out groeit mee: van 5,9% naar 6,2%. In de zorg- en welzijnssector loopt het verzuim zelfs op tot 7,6%, en grote organisaties (100+ medewerkers) hebben structureel meer verzuim dan kleine bedrijven. Arbodienst ArboNed meldt dat juli 2026 zelfs het hoogste verzuimpercentage in jaren liet zien.

Achter die cijfers zit vrijwel altijd hetzelfde patroon: signalen die weken of maanden eerder al zichtbaar waren, maar niet als zodanig werden herkend niet door de werknemer zelf, en niet door de leidinggevende.

Waarom leidinggevenden stresssignalen te laat herkennen

Een groot onderzoek van bureau Highberg, onder ruim 1.750 leidinggevenden en 1.700 werknemers, laat zien hoe groot die kloof precies is. 60% van de leidinggevenden denkt stresssignalen bij hun mensen tijdig op te merken. Onder werknemers is slechts 25% het daarmee eens. Een derde van de leidinggevenden grijpt pas in als er al duidelijke klachten zijn of iemand uitvalt, en twee derde van de werknemers zoekt zelf pas hulp op het moment dat de prestaties al zichtbaar achteruitgaan.

Dat wil niet zeggen dat leidinggevenden het niet goed bedoelen: 92% van hen vindt mentale gezondheid op het werk belangrijk. Het probleem zit ‘m in timing. Vroege stresssignalen zijn subtiel, en worden vaak pas serieus genomen als ze niet meer te missen zijn.

Hoe herken je stresssignalen wél op tijd?

De vroege signalen van werkstress zijn meestal klein en makkelijk weg te wuiven, juist omdat ze zo herkenbaar aanvoelen als “gewoon een drukke periode”. Een paar signalen die vaker een teken zijn van meer dan dat:

Iemand is prikkelbaarder dan normaal, ook over kleine dingen. Iemand trekt zich terug uit gesprekken of pauzes, terwijl diegene eerder juist sociaal was. Werk dat altijd soepel ging, kost nu zichtbaar meer moeite of tijd. Iemand kan met moeite nog “nee” zeggen of grenzen aangeven, en neemt steeds meer op zich.

Dit zijn geen uitzonderlijke symptomen, het zijn juist de signalen die iedereen weleens bij zichzelf of een collega herkent, en die daardoor makkelijk als normaal worden weggezet. De sleutel is niet dat je ze moet leren spotten als expert, maar dat je ze serieus leert nemen op het moment dat ze klein zijn, in plaats van te wachten tot ze een “duidelijke klacht” worden.

Dat is ook precies waar ik met de Vitamine-IK-methode op inzet: leren om die eerste signalen bij jezelf te herkennen en er iets mee te doen, vóórdat ze uitgroeien tot iets wat verzuim vraagt. Wie zichzelf goed kent, herkent stress ook eerder bij zichzelf, en dat maakt het makkelijker om diezelfde signalen ook bij anderen serieus te nemen.

Wat je vandaag al kunt doen

Herken je dit, bij jezelf of in je team? Begin met het serieus nemen van de kleine signalen, in plaats van te wachten tot het een probleem is. In het Vitamine-IK e-book lees je hoe je dat concreet aanpakt, stap voor stap.

Bronnen: CBS, via HRMorgen; Highberg, via GGZ Nieuws